DÜNYA CÜZZAM HAFTASI




DÜNYA CÜZZAM HAFTASI (25–31 OCAK)

1876’da Norveçli bilim adami Armauer Hansen tarafindan kesfedilen cüzzam mikrobu öncelikle, deri ve siniri tutarak belirtilerini gösteren kronik seyirli bir enfeksiyon hastaligidir.

Ülkemizde cüzzam hastaligi sosyal hastaliklar arasinda sayilmaktadir. Her yeni bulunan hasta yasamlarinin sonuna kadar degisik gereksinimlerinin çözümlenmesi ve çevrelerinin kontrolü açisindan kayit altinda tutulmaktadir. Yaklasik 20 yil içinde yapilan çalismalarla birlikte ön çalismalarin basladigi 1983 yilindan 2002 sonuna kadar ülkemizde toplam 561 yeni hasta kayda alinmistir. Halen 2002 yili sonu verilerine göre ülkemizde 2605 hasta bulunmakta ve bunlar kontrol altinda tutulmaktadir. Bu hastalarin yas ortalamasi 60.50’dir. Hastalarin % 60.96’ini olusturan 1588 hasta, lepranin sakatlik siniflamasina göre 2. derece (%60) ve daha üzerinde olmak üzere sakattir. Yine ayni verilere göre 2002 yili sonunda lepra tedavisi süren hasta sayisi 42’dir.

LEPRA hastalari daha çok kirsal kesimdeki yoksul hastalardir. Saglik hizmetlerinden yeterince yararlanamamis bir kesimde yogunlasmaktadirlar. Genellikle çok çocuklu ailelerde yaygindir. Tek odada yasayan, ayni kaptan yiyen, yetersiz ve tek tip beslenen, direnci düsük ailelerde enfeksiyon daha çabuk yayilir. Aile içinde uzun süre yakin temasta bulunuldugunda, hastalik, direnci düsük dogmus küçük çocuklara geçiyor. Leprali, tedavisini sürdürmüyorsa, sürekli öksürüp hapsiriyorsa baskasina bulastirma olasiligi var; verem gibi. BCG verem asisi, yüzde 60 düzeyinde lepra mikrobundan da kisiyi koruyor. Genetik yatkinlik da lepra hastaliginin ortaya çikmasinda önemli bir faktör.

CÜZZAM HASTALIGI NASIL YAYILIR?
Verem hastaligini yapan basille hemen hemen ayni türde olan bu mikroba karsi dogal bagisikligin bulunmamasi (Insanlarin tümüne yakininda bu dogal bagisiklik vardir. Dogal bagisikligin olmamasi hali, insanlara kendinden önceki soylarindan geçen bir özelliktir. Bu bagisiklik halini bir testle anlamak olasidir.) ve cüzzam mikrobu tasiyan bir hastayla uzun süreli ve yakin temas halinde olmak sonucunda hastaliga yakalanmak mümkündür. Erken teshis ve tedavi edildiginde kesinlikle iyilesen ve bildirimi zorunlu bir hastaliktir. Hastaligin tek tasiyicisi insandir.

CÜZZAMIN BELIRTILERI NELERDIR?
Asagida siralanan belirtilerden bir veya bir kaçi cüzzam hastaligini düsündürmelidir:

- Vücudun herhangi bir yerinde deriden açik renkte, oval veya yuvarlak, kabarik olmayan, hiçbir sikâyet yaratmayan kepeksiz, bazen hafif duyu kusuru gösteren leke.
- Çocuklarda ve gençlerde burunda sürekli tikanma ve sik sik tekrarlayan burun kanamalari
- Deri üzerinde bir veya daha fazla kabarik plak seklinde, kilsiz, terlemeyen, kepekli, mutlaka duyu kusuru olan lezyonlar
- Belirli yerlerde özelikle ön kol iç yüzeyde duyu eksilmesi
- 4. ve 5. parmaklarin elde içe kivrilmasi, avuç içi kaslarda erime baslamasi, kol ve bacak sinirlerinde kalinlasma ve agrili olmalari
- Kaslarin uçlardan dökülmesi
- Vücutta pek çok yerlerde basilli nodüller
- Yüzde ödem, alin derisi ve kulaklarin morumsu kabarik ve sert nodüllerle dolmasi
- Diz ve dirseklerde yara izleri
- Alt göz kapaklarinin kapanmamasi.

HASTALIGIN TEDAVISI
Teshisi gecikmis ve hiç veya düzenli tedavi görmemis durumlarda 10–15 yil sonra sakatliklar gelisir. Hastaliklarin ilk teshis ve tedavileri deri hastaliklari uzmani bulunan devlet hastanelerinde yapilir.
Ayni verem tedavisinde oldugu gibi en az üç ilaçtan olusan bir kombine tedavi ile en çok 2 yil içinde hastalar tamamiyla tedavi edilmektedir.
Tedavide etkin ilaçlarin varligi ve bulasicilik baski altina alinabildiginden hastalar sadece ön tedavi için hastaneye yatirilir ve sekil bozukluklarinin ameliyatla düzeltilmesi yoluna gidilebilir.
Ülkemizde cüzzam ile mücadeleyle, ilk kez Prof. Dr. Mazhar Osman’in 1919 yilinda 40 kadar lepra hastasi için Bakirköy Akil Hastanesi’nde özel bir bölüm açmasiyla baslandi. Bu girisim, ülkemizdeki ilk cüzzam hastanesinin de temelini atan bir adim niteligini tasiyor. Ayrica Ankara’da da Cüzzam Savas ve Arastirma Dernegi adinda gönüllü örgütler bulunmaktadir. Ankara’daki dernek Lepra Mecmuasi adiyla bilimsel bir yayin organi çikarmaktadir

Tüm merkezler ve gönüllü kuruluslar Saglik Bakanligi ile isbirligi yaparak her yil Ocak ayinin son haftasinda Cüzzamla Savas Haftasi düzenlemektedirler. Tüm dünyada her yil ocak ayinin son pazar günü Dünya Saglik Örgütü’nün önerisiyle "Dünya Cüzzam Günü" olarak anilmaktadir.

                                                                                                                                                 Uz.Dr.Erdogan DURAN

   Il Saglik Müdürü